Η Ελλάδα ετοιμάζεται να γράψει ιστορία, καθώς θα είναι η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που θα εφαρμόσει απαγόρευση πρόσβασης των παιδιών κάτω των 15 ετών στα social media, αλλά και περιορισμούς σε πλατφόρμες διαδικτυακού στοιχηματισμού, πώλησης καπνικών προϊόντων και αλκοόλ για ανηλίκους κάτω των 18. Στόχος του μέτρου είναι η προστασία της ψυχικής και σωματικής υγείας των παιδιών σε μια εποχή όπου η ανεξέλεγκτη χρήση του διαδικτύου δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους.
Το ελληνικό σχέδιο και η εφαρμογή Kids Wallet
Σε αντίθεση με την Αυστραλία, που απαγορεύει τη δημιουργία λογαριασμών σε κοινωνικά δίκτυα για νέους κάτω των 16 ετών, η Ελλάδα προχωράει ένα βήμα πιο πέρα. Η βασική καινοτομία του ελληνικού σχεδίου είναι ότι ο έλεγχος δεν θα γίνεται αποκλειστικά από τις ίδιες τις πλατφόρμες, αλλά από την ίδια τη συσκευή του ανηλίκου μέσω της εφαρμογής Kids Wallet. Η εφαρμογή αυτή, που έχει ήδη παρουσιαστεί από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, θα χρησιμοποιεί τα στοιχεία ηλικίας του παιδιού και θα μπλοκάρει αυτόματα την πρόσβαση σε απαγορευμένες πλατφόρμες.
Έτσι, τα social media, όπως το Facebook, το TikTok, το Instagram και το Χ, θα «κλειδώνουν» αυτόματα για τους χρήστες κάτω των 15 ετών, ακόμα και αν προσπαθήσουν να μπουν χωρίς να κάνουν log in. Παράλληλα, η ίδια λογική θα εφαρμόζεται και για ιστότοπους τζόγου, πώλησης καπνικών προϊόντων, αλκοόλ ή ακόμα και εφαρμογές γνωριμιών.
Διεθνές πλαίσιο και η ευρωπαϊκή διάσταση
Η απόφαση της Ελλάδας έρχεται σε μια στιγμή που η διεθνής κοινότητα κινείται προς παρόμοιες κατευθύνσεις. Η Αυστραλία, από τις 10 Οκτωβρίου, απαγορεύει την πρόσβαση κάτω των 16 ετών σε social media και εφαρμογές γνωριμιών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, με πρωτοβουλία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ετοιμάζει το δικό της σχέδιο επαλήθευσης ηλικίας, με τη Γαλλία, την Ισπανία, την Ελλάδα, τη Δανία και την Ιταλία να συμμετέχουν ενεργά.
Κυριάκος Μητσοτάκης«Σκεφτόμαστε την απαγόρευση της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από την ηλικία των 16 ετών και κάτω, όπως γίνεται και στην Αυστραλία»
Οι λόγοι πίσω από την απαγόρευση
Η απόφαση για απαγόρευση στηρίζεται σε πλήθος ερευνών που αποδεικνύουν ότι η υπερβολική χρήση social media προκαλεί σοβαρά προβλήματα στην ανάπτυξη των παιδιών. Το λεγόμενο doomscrolling, δηλαδή η ασταμάτητη κατανάλωση σύντομων βίντεο και αναρτήσεων, έχει συνδεθεί με διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), προβλήματα μνήμης, άγχος, κατάθλιψη, μειωμένη παραγωγικότητα και κοινωνική απομόνωση.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι οι αλγόριθμοι των πλατφορμών, όπως του TikTok, δημιουργούν εθισμό, καθώς κάθε νέο βίντεο ενεργοποιεί την παραγωγή ντοπαμίνης στον εγκέφαλο. Αυτό οδηγεί σε συνεχή ανάγκη για περισσότερη κατανάλωση περιεχομένου, συχνά εις βάρος του ύπνου και της καθημερινής ζωής των παιδιών.
Το παράδειγμα της Κίνας
Αντίθετα, στην Κίνα, οι ίδιες τεχνολογίες χρησιμοποιούνται με διαφορετικό τρόπο. Οι αλγόριθμοι προωθούν εκπαιδευτικό και χρήσιμο περιεχόμενο, με στόχο την ενίσχυση της μάθησης και της δημιουργικότητας των παιδιών, σε αντίθεση με το ασταμάτητο ψυχαγωγικό περιεχόμενο που κυριαρχεί στις δυτικές εκδοχές των εφαρμογών.
Η διεθνής συνεργασία
Η Ε.Ε. και η Αυστραλία συνεργάζονται στενά στο ζήτημα, ανταλλάσσοντας τεχνογνωσία και εμπειρίες. Στην Ελλάδα, μάλιστα, έχουν ήδη υπάρξει επαφές με μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, όπως η Google, η οποία κατέθεσε προτάσεις για μέτρα προστασίας. Ωστόσο, τελικά επιλέχθηκε η χρήση εθνικών εφαρμογών όπως το Kids Wallet, που προσφέρει απευθείας σύνδεση με το ψηφιακό μητρώο της χώρας.
Πολιτική βούληση και κοινωνική διάσταση
Η τεχνολογία είναι έτοιμη, αλλά η εφαρμογή του μέτρου αποτελεί πολιτική απόφαση. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει εκφράσει την πρόθεσή του να προχωρήσει, τονίζοντας ότι οι ηγέτες οφείλουν να δράσουν για την προστασία των παιδιών. Όπως σημείωσε, δεν μπορεί η ευθύνη να βαραίνει αποκλειστικά τους γονείς, καθώς είναι δύσκολο να επιβληθεί στα παιδιά να αποσυνδεθούν όταν όλοι οι φίλοι τους χρησιμοποιούν τα ίδια μέσα.
Κυριάκος Μητσοτάκης«Πραγματοποιούμε το μεγαλύτερο ανεξέλεγκτο πείραμα που έγινε ποτέ με τον νου των παιδιών μας. Δεν γνωρίζουμε ποιες θα είναι οι συνέπειες, αλλά είμαστε σχεδόν βέβαιοι ότι δεν θα είναι θετικές»
Προοπτικές και νέες προκλήσεις
Αν και το πρώτο βήμα αφορά τα social media, η συζήτηση έχει ήδη ανοίξει και για τις αλληλεπιδράσεις των παιδιών με chatbots τεχνητής νοημοσύνης. Πολλοί ειδικοί επισημαίνουν τον κίνδυνο να αναπτυχθούν επικίνδυνες συμπεριφορές μέσα από τέτοιες ψηφιακές σχέσεις. Η πρόκληση, λοιπόν, δεν είναι μόνο να προστατευτούν τα παιδιά από τον εθισμό στα κοινωνικά δίκτυα, αλλά και να δημιουργηθεί ένα ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον συνολικά.
Συμπέρασμα
Η Ελλάδα δείχνει τον δρόμο στην Ευρώπη, θέτοντας σαφή όρια στη χρήση των social media από παιδιά. Η απαγόρευση για ανηλίκους κάτω των 15 ετών και οι περιορισμοί για όσους δεν έχουν συμπληρώσει τα 18 αποτελούν ένα σημαντικό βήμα για την προστασία των νέων γενιών. Το στοίχημα είναι να εφαρμοστεί αποτελεσματικά το νέο πλαίσιο και να ενισχυθεί η ευαισθητοποίηση γονιών και παιδιών για τους κινδύνους που κρύβει η ανεξέλεγκτη χρήση του διαδικτύου.
