Η Ουρουγουάη αποτελεί σήμερα ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα χωρών που κατάφεραν να φτάσουν σχεδόν στο 100% καθαρής ενέργειας, όχι επειδή έθεσαν ως στόχο την οικολογία, αλλά επειδή επέλεξαν να δώσουν στους πολίτες την πιο οικονομική και σταθερή ενέργεια.
Η πορεία προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
Για πολλά χρόνια η χώρα βασιζόταν σε έναν συνδυασμό υδροηλεκτρικής ενέργειας και εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων. Με την οικονομία της να αναπτύσσεται σταθερά και τη ζήτηση ενέργειας να αυξάνεται, οι διακοπές ρεύματος έγιναν συχνότερες και η ανάγκη για μια βιώσιμη λύση έγινε επιτακτική.
Τότε ξεκίνησε μια συζήτηση γύρω από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όχι ως πράξη περιβαλλοντικού ιδ idealισμού, αλλά ως μια πρακτική απάντηση στο αυξανόμενο κόστος των εισαγωγών. Ο Ραμόν Μέντεζ Γκαλέιν, φυσικός σωματιδίων και μετέπειτα υπουργός Ενέργειας, οδήγησε μια φιλόδοξη μεταρρύθμιση που πέρασε αλώβητη μέσα από πέντε διαφορετικές κυβερνήσεις.
Μια στρατηγική που στηρίχθηκε στην οικονομία
Η κυβέρνηση αποφάσισε να απομακρύνει τις επιδοτήσεις στα ορυκτά καύσιμα και να ανοίξει τον δρόμο σε περισσότερους παίκτες της αγοράς να διεκδικήσουν συμβόλαια με μοναδικό κριτήριο το χαμηλότερο δυνατό κόστος για τον καταναλωτή. Οι προσφορές δεν κρίνονταν από υποσχέσεις για μείωση εκπομπών, αλλά από το πόσο οικονομικά μπορούσε να εγκατασταθεί και να παραχθεί ενέργεια.
Αυτή η κίνηση προσέλκυσε επενδύσεις ύψους 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε αιολικά, ηλιακά και έργα βιομάζας, δημιουργώντας παράλληλα περίπου 50.000 νέες θέσεις εργασίας – σχεδόν το 3% του εργατικού δυναμικού της χώρας. Το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας για τους καταναλωτές μειώθηκε περίπου κατά 20%, αποδεικνύοντας ότι η οικονομία και η καθαρή ενέργεια μπορούν να συμβαδίζουν.
Ένα ευέλικτο και ανθεκτικό ενεργειακό μείγμα
Η Ουρουγουάη δεν διαθέτει άφθονη ηλιοφάνεια ή ισχυρούς ανέμους όλο τον χρόνο. Γι’ αυτό δημιούργησε ένα δυναμικό μείγμα που συνδυάζει υδροηλεκτρικά, αιολικά, ηλιακά και βιομάζα. Η βιομάζα καλύπτει σήμερα περίπου το 15% της συνολικής παραγωγής, ενώ η ηλιακή ενέργεια λειτουργεί κυρίως ως συμπληρωματική λύση.
Σε περιόδους που το υδροηλεκτρικό σύστημα πιέζεται, ένα μικρό ποσοστό φυσικού αερίου – μόλις 1 έως 3% – χρησιμοποιείται για να καλύψει προσωρινές ανάγκες. Παρ’ όλα αυτά, η καθαρή ενέργεια συνεχίζει να κυριαρχεί στο εθνικό δίκτυο.
Ένα μοντέλο που εμπνέει διεθνώς
Ο Μέντεζ Γκαλέιν τονίζει ότι καμία χώρα δεν μπορεί να αγνοήσει τις οικονομικές πραγματικότητες όταν σχεδιάζει την ενεργειακή της στρατηγική. Η Ουρουγουάη απέδειξε ότι όταν οι σωστές οικονομικές δομές είναι στημένες, τα περιβαλλοντικά οφέλη έρχονται σχεδόν αυτόματα.
Το μοντέλο της χώρας εμπνέει ήδη πολλές κυβερνήσεις που αναζητούν τρόπους να μειώσουν το κόστος ενέργειας και να αυξήσουν την απασχόληση, ενώ ταυτόχρονα κάνουν ένα μεγάλο βήμα προς ένα καθαρότερο μέλλον.
