Η Αφρική ζει μια εντυπωσιακή ενεργειακή μετάβαση, καθώς η καθαρή ενέργεια και ιδιαίτερα τα φωτοβολταϊκά αποκτούν πρωταγωνιστικό ρόλο σε ολόκληρη την ήπειρο. Η πτώση του κόστους των ηλιακών τεχνολογιών και η ζήτηση για αξιόπιστο ρεύμα δημιουργούν μια νέα δυναμική που αλλάζει το τοπίο.
Η εντυπωσιακή πτώση του κόστους και η αυξημένη ζήτηση
Σύμφωνα με στοιχεία του IRENA για το 2024, η ηλιακή ενέργεια είναι πλέον μία από τις πιο οικονομικές λύσεις παγκοσμίως, με κόστος μόλις 0,044 δολάρια ανά κιλοβατώρα. Η τεράστια μείωση στην τιμή των φωτοβολταϊκών την τελευταία δεκαετία έχει ανοίξει νέους δρόμους για τις αφρικανικές χώρες.
Τι είναι το IRENA;
Το IRENA είναι ο Διεθνής Οργανισμός Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (International Renewable Energy Agency). Πρόκειται για έναν διακυβερνητικό οργανισμό που βοηθά χώρες σε όλο τον κόσμο να αναπτύξουν και να υιοθετήσουν ανανεώσιμες μορφές ενέργειας, όπως ηλιακή, αιολική, υδροηλεκτρική, γεωθερμική και βιοενέργεια.
Τι κάνει το IRENA;
- Συλλέγει και δημοσιεύει αξιόπιστα δεδομένα και εκθέσεις για τις ΑΠΕ.
- Παρέχει τεχνική υποστήριξη και συμβουλές σε κυβερνήσεις.
- Προωθεί διεθνή συνεργασία σε θέματα καθαρής ενέργειας.
- Αναλύει παγκόσμιες τάσεις και κόστη, όπως αυτά των φωτοβολταϊκών.
Θεωρείται μία από τις πιο σημαντικές πηγές δεδομένων για την παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση.
Παρότι η Αφρική μέχρι πρόσφατα αντιπροσώπευε μόλις το 1% της παγκόσμιας εγκατεστημένης ισχύος σε φωτοβολταϊκά, η αγορά κινείται πλέον με εντυπωσιακούς ρυθμούς. Ένα σημαντικό κύμα εξοπλισμού από την Κίνα, ύψους 15 GW μέσα σε έναν χρόνο, δείχνει τον νέο δρόμο που διαμορφώνεται.
Οι χώρες που πρωτοστατούν στη νέα ηλιακή εποχή
Κράτη όπως η Ζάμπια, η Ρουάντα, η Σενεγάλη, η Ακτή Ελεφαντοστού και η Νιγηρία ενισχύουν συνεχώς την παρουσία τους στον κλάδο. Ιδιαίτερα η Νιγηρία, μετά από χρόνια εξάρτησης από το ακριβό ντίζελ, στρέφεται μαζικά στα φωτοβολταϊκά που αποτελούν πλέον την οικονομικότερη λύση για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Παράλληλα, νέοι παίκτες εισέρχονται στο πεδίο. Η Λιβερία ολοκληρώνει το πρώτο μεγάλο ηλιακό της πάρκο, ενώ αρκετές κυβερνήσεις προωθούν έργα που στοχεύουν σε μεγαλύτερη ενεργειακή ανεξαρτησία και καθαρότερο μέλλον.
Η επίδραση της διεθνούς αγοράς και του εμπορικού πολέμου
Ορισμένοι αναλυτές τονίζουν ότι οι κινεζικές εξαγωγές προς την Αφρική αυξήθηκαν και λόγω των εμπορικών εντάσεων με τις ΗΠΑ, που οδήγησαν σε ακόμη χαμηλότερες τιμές εξοπλισμού. Για πολλές αφρικανικές χώρες, αυτό δημιούργησε μια ευκαιρία πρόσβασης σε φθηνότερη τεχνολογία και πιο γρήγορη ανάπτυξη των ΑΠΕ.
Παρά τις ευκαιρίες, παρατηρείται πλέον έλλειψη εξοπλισμού σε ορισμένες αγορές, καθώς οι κατασκευαστές προσπαθούν να σταθεροποιήσουν την παραγωγή και τις τιμές. Ωστόσο, η ζήτηση παραμένει ισχυρή και ωθεί νέες επενδύσεις.
Αποθήκευση, net metering και οικονομικά οφέλη
Οι μπαταρίες λιθίου έχουν γίνει πιο προσιτές και ανοίγουν τον δρόμο για ουσιαστική αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας όλο το 24ωρο. Οι χώρες που εφαρμόζουν net metering βλέπουν εντυπωσιακά οφέλη για τα νοικοκυριά, που μπορούν να συμψηφίζουν την ενέργεια που παράγουν.
Σε ορισμένες χώρες, όπως η Κένυα και η Ναμίμπια, το σύστημα αυτό πολλαπλασιάζει την απόδοση των φωτοβολταϊκών, επιτρέποντας στις οικογένειες να καλύψουν μεγάλο μέρος των ενεργειακών τους αναγκών.
Τα εμπόδια που επιμένουν και το αισιόδοξο μέλλον
Οι δασμοί και τα μεταφορικά κόστη προκαλούν δυσκολίες σε κάποιες αγορές, όμως πολλές κυβερνήσεις μειώνουν ή καταργούν φόρους για να ενισχύσουν τη χρήση καθαρής ενέργειας. Η Ζάμπια, για παράδειγμα, έχει σχεδόν μηδενίσει τους σχετικούς φόρους, καθιστώντας τον εξοπλισμό πολύ πιο προσιτό.
Παρά τα γραφειοκρατικά εμπόδια, τα οικονομικά δεδομένα γίνονται ολοένα και πιο θετικά. Έργα που συνδυάζουν παραγωγή και αποθήκευση φτάνουν πλέον τα 0,07 δολάρια ανά κιλοβατώρα, δείχνοντας ότι το μέλλον της ηλιακής ενέργειας στην Αφρική είναι πραγματικά φωτεινό.
