Μια μαρμάρινη προτομή που φυλασσόταν επί αιώνες σε βασιλική της Ρώμης φαίνεται πως επανασυνδέεται με ένα από τα μεγαλύτερα ονόματα της Αναγέννησης. Το γλυπτό, που απεικονίζει τον Χριστό Σωτήρα, αποδίδεται εκ νέου στον Μιχαήλ Άγγελο έπειτα από νέα ιστορική έρευνα που βασίστηκε σε αρχειακά έγγραφα.
Η προτομή βρίσκεται στη βασιλική της Αγίας Αγνής εκτός των Τειχών της Ρώμης, όπου διατηρήθηκε για αιώνες από ένα καθολικό θρησκευτικό τάγμα κανονικών ιερέων. Για μεγάλο χρονικό διάστημα το έργο θεωρούνταν δημιουργία του μεγάλου καλλιτέχνη της Αναγέννησης, όμως στις αρχές του 19ου αιώνα η σύνδεση χάθηκε και το γλυπτό έμεινε χωρίς σαφή απόδοση.
Η έρευνα που επανέφερε την προτομή στον Μιχαήλ Άγγελο
Η ανεξάρτητη Ιταλίδα ερευνήτρια Valentina Salerno υποστηρίζει ότι τα στοιχεία που συγκέντρωσε δείχνουν πως η προτομή ανήκει πράγματι στον διάσημο Τόσκανο δημιουργό. Η Salerno συμμετέχει επίσης στην επιτροπή του Βατικανού για τις εκδηλώσεις που τιμούν τα 500 χρόνια από τη γέννηση του Μιχαήλ Αγγέλου.
Η έρευνά της δεν βασίστηκε μόνο σε αισθητική ανάλυση του έργου αλλά κυρίως σε πολυετή μελέτη αρχειακών εγγράφων. Συμβολαιογραφικά αρχεία, μεταθανάτιες απογραφές και έμμεση αλληλογραφία που σχετίζεται με τα τελευταία χρόνια του καλλιτέχνη στη Ρώμη αποτέλεσαν σημαντικά κομμάτια του παζλ.
Η ίδια μάλιστα τονίζει ότι δεν είναι επαγγελματίας ιστορικός τέχνης. Όπως εξηγεί, η δύναμη της έρευνάς της βρίσκεται ακριβώς στη συστηματική αξιοποίηση δημόσιων αρχείων και ιστορικών τεκμηρίων.
Ένα κλειδωμένο δωμάτιο και η κληρονομιά του καλλιτέχνη
Τα έγγραφα που εντόπισε η Salerno αμφισβητούν και μια παλιά αντίληψη για τον Μιχαήλ Άγγελο, ότι δηλαδή στα τελευταία χρόνια της ζωής του κατέστρεφε συστηματικά τα έργα του.
Αντίθετα, οι πηγές δείχνουν ότι πολλά σχέδια, μελέτες και ορισμένα μαρμάρινα γλυπτά μεταφέρθηκαν προσεκτικά μετά τον θάνατό του σε έναν κύκλο έμπιστων μαθητών και συνεργατών. Με αυτόν τον τρόπο το έργο του συνέχισε να περνά από γενιά σε γενιά.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία των αρχείων αναφέρει την ύπαρξη ενός κλειδωμένου δωματίου, στο οποίο μπορούσε κανείς να εισέλθει μόνο με πολλά διαφορετικά κλειδιά. Εκεί φυλάσσονταν πολύτιμα υλικά και έργα που σχετίζονταν με τον καλλιτέχνη.
Αν και το δωμάτιο αργότερα άδειασε, η πορεία αρκετών αντικειμένων μπορεί να ανιχνευθεί μέσα από μεταγενέστερες μεταβιβάσεις. Και ίσως μία από αυτές τις διαδρομές να οδήγησε τελικά στη μαρμάρινη προτομή που σήμερα επανέρχεται στο προσκήνιο ως πιθανό έργο του Μιχαήλ Αγγέλου.
