Για περισσότερο από έναν αιώνα, τα επιβεβαιωμένα απολιθώματα του γένους Diplodocus προέρχονταν από τη Βόρεια Αμερική. Μια νέα μελέτη, όμως, τοποθετεί τον εμβληματικό μακρύλαιμο δεινόσαυρο και στην Ευρώπη: παλαιοντολόγοι ταυτοποίησαν απολιθώματα από το Τερουέλ της Ισπανίας ως Diplodocus, σε ένα εύρημα ηλικίας περίπου 150 εκατομμυρίων ετών.
Το δείγμα προέρχεται από το παλαιοντολογικό σημείο La Tejería, κοντά στο El Castellar, και περιλαμβάνει 14 καλά διατηρημένους σπονδύλους από τη μέση και την πίσω περιοχή της ουράς, μαζί με αρκετά chevrons, οστά που βρίσκονται στην κάτω πλευρά των ουραίων σπονδύλων. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το ζώο έφτανε περίπου τα 25 μέτρα σε μήκος.
Η σημασία της ανακάλυψης, που δημοσιεύτηκε στο Journal of Vertebrate Paleontology, δεν βρίσκεται απλώς στην προσθήκη ενός ακόμη δεινοσαύρου στον ευρωπαϊκό κατάλογο. Αν η ταξινόμηση στο γένος Diplodocus επιβεβαιωθεί και από μελλοντικές έρευνες, πρόκειται για την πρώτη τεκμηριωμένη παρουσία του συγκεκριμένου γένους έξω από τη Βόρεια Αμερική και για ένα νέο στοιχείο σχετικά με το πώς μετακινούνταν οι δεινόσαυροι ανάμεσα στις δύο πλευρές του νεαρού τότε Ατλαντικού.
Τι ακριβώς βρέθηκε στο Τερουέλ
Τα απολιθώματα προέρχονται από ιζήματα του Ύστερου Ιουρασικού στο La Tejería. Δεν πρόκειται για έναν ολόκληρο σκελετό. Το υλικό που μελετήθηκε αποτελείται κυρίως από ένα τμήμα της ουράς, με 14 σπονδύλους και αρκετά chevrons.
Παρότι αυτό μπορεί να ακούγεται περιορισμένο σε σύγκριση με έναν πλήρη σκελετό, οι ουραίοι σπόνδυλοι των σαυρόποδων περιέχουν ανατομικά χαρακτηριστικά που μπορούν να είναι ιδιαίτερα χρήσιμα για την ταξινόμησή τους. Οι ερευνητές περιγράφουν το δείγμα ως ένα από τα πληρέστερα κατάλοιπα του γένους Diplodocus που έχουν αναγνωριστεί μέχρι σήμερα στην Ευρώπη.
Ο Diplodocus ανήκε στους σαυρόποδες, τους μεγάλους τετράποδους φυτοφάγους δεινόσαυρους με μακρύ λαιμό, μικρό σχετικά κεφάλι και πολύ μακριά ουρά. Το ζώο του El Castellar, σύμφωνα με την εκτίμηση των ερευνητών, είχε μήκος περίπου 25 μέτρα, συγκρίσιμο με μεγάλους βορειοαμερικανικούς εκπροσώπους του γένους.
Μια σημαντική επιστημονική επιφύλαξη
Η εργασία έχει αξιολογηθεί από ομότιμους και δημοσιεύτηκε σε εξειδικευμένο επιστημονικό περιοδικό, όμως η ταξινόμηση τόσο αποσπασματικών απολιθωμάτων δεν παύει να περιλαμβάνει ερμηνεία. Ο José Ignacio Canudo, καθηγητής Παλαιοντολογίας στο Πανεπιστήμιο της Σαραγόσα, χαρακτήρισε τη μελέτη υψηλής ποιότητας, αλλά επισήμανε στο Science Media Centre Spain ότι κατά τη γνώμη του οι ουραίοι σπόνδυλοι μπορεί να είναι πολύ περιορισμένο υλικό για ασφαλή απόδοση στο γένος Diplodocus.
Η επιφύλαξη αυτή δεν αναιρεί την αξία του ευρήματος ούτε την παρουσία τους στην Ευρώπη, η οποία ήταν ήδη γνωστή. Υπενθυμίζει, όμως, ότι στην παλαιοντολογία μια ταξινομική πρόταση μπορεί να ενισχυθεί, να τροποποιηθεί ή να αναθεωρηθεί όταν εμφανιστούν νέα απολιθώματα και νέες συγκριτικές μελέτες.
Μια πιο πλούσια εικόνα της Ιουρασικής Ιβηρικής
Η ανακάλυψη έχει και τοπική σημασία. Η ανατολική Ιβηρική έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα πλούσια σε απολιθώματα δεινοσαύρων του Ύστερου Ιουρασικού. Στην περιοχή του Τερουέλ έχουν βρεθεί κατάλοιπα σαυρόποδων, θηρόποδων, στεγόσαυρων και ορνιθόποδων, αποκαλύπτοντας μια πανίδα πολύ πιο ποικιλόμορφη από όσο θα μπορούσε να υποδηλώνει ένα μεμονωμένο απολίθωμα.
Για τους ερευνητές, το δείγμα του El Castellar προσθέτει επομένως πληροφορίες όχι μόνο για ένα διάσημο γένος, αλλά και για τη σύνθεση και τις εξελικτικές σχέσεις ολόκληρων οικοσυστημάτων στο ευρωπαϊκό Ιουρασικό.
Γιατί έχει σημασία η ανακάλυψη
Αν η απόδοση του ισπανικού δείγματος στον Diplodocus αντέξει στον χρόνο, η γεωγραφική ιστορία ενός από τα πιο γνωστά γένη δεινοσαύρων διευρύνεται σημαντικά. Το ζώο δεν περιοριζόταν στη Βόρεια Αμερική, αλλά είχε φτάσει και σε περιοχές της σημερινής Ευρώπης.
Παράλληλα, το εύρημα ενισχύει την εικόνα ενός Ύστερου Ιουρασικού στον οποίο η Βόρεια Αμερική και η Ευρώπη δεν ήταν δύο εντελώς απομονωμένοι κόσμοι. Οι γεωγραφικές συνδέσεις μπορεί να ήταν προσωρινές και οι ακριβείς διαδρομές παραμένουν αντικείμενο έρευνας, όμως τα κοινά στοιχεία στις πανίδες των δύο πλευρών δείχνουν ότι υπήρχαν ευκαιρίες για διασπορά.
Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη αξία των 14 σπονδύλων από το Τερουέλ. Δεν προσθέτουν απλώς έναν διάσημο δεινόσαυρο στον ευρωπαϊκό χάρτη. Βοηθούν τους παλαιοντολόγους να ανασυνθέσουν έναν κόσμο 150 εκατομμυρίων ετών, όταν ήπειροι, θάλασσες και οικοσυστήματα βρίσκονταν σε συνεχή αλλαγή.
