Στην Κένυα, το Sheldrick Wildlife Trust αναλαμβάνει τη φροντίδα ορφανών ελεφάντων και ρινόκερων, με στόχο να μπορέσουν να ζήσουν ξανά ελεύθερα. Μέσα από το Orphans’ Project, τα μικρά λαμβάνουν εξειδικευμένη φροντίδα και προετοιμάζονται σταδιακά για την επανένταξή τους στο φυσικό περιβάλλον.
Η διαδρομή αυτή απαιτεί χρόνια. Περιλαμβάνει τάισμα, καθημερινή παρουσία φροντιστών, επαφή με άλλα ζώα και μια σταδιακή μετάβαση στην ανεξαρτησία, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε μικρού.
Μια προσπάθεια που ξεκίνησε το 1977
Ο οργανισμός ιδρύθηκε το 1977 από την Daphne Sheldrick, στη μνήμη του συζύγου της, David Sheldrick, φυσιοδίφη και πρώτου διευθυντή του Εθνικού Πάρκου Tsavo East. Το ζευγάρι είχε ήδη αφιερώσει πολλά χρόνια στην ανατροφή και αποκατάσταση άγριων ζώων στην Κένυα.
Η Daphne συνέχισε αυτή τη δουλειά στο Εθνικό Πάρκο του Ναϊρόμπι, όπου το 1987 δημιουργήθηκε το κέντρο ανατροφής μικρών ελεφάντων. Παράλληλα, ανέπτυξε τη σύνθεση γάλακτος και τις μεθόδους φροντίδας που χρησιμοποιήθηκαν για την ανατροφή ορφανών ζώων εξαρτημένων από το μητρικό γάλα.
Σήμερα, το έργο του οργανισμού περιλαμβάνει επίσης κτηνιατρική βοήθεια, προστασία βιοτόπων και δράσεις κατά της λαθροθηρίας. Η ανατροφή των μικρών συνδέεται έτσι με την προστασία των περιοχών όπου θα ζήσουν όταν μεγαλώσουν.
Φροντιστές δίπλα τους, ακόμη και τη νύχτα
Στο κέντρο του Ναϊρόμπι, τα μικρά λαμβάνουν εξατομικευμένη φροντίδα όλο το εικοσιτετράωρο. Ένας φροντιστής κοιμάται δίπλα σε κάθε μικρό ελέφαντα, προσφέροντας συντροφιά και παρακολουθώντας τις ανάγκες του. Οι φροντιστές εναλλάσσονται, ώστε το ζώο να μη συνδέεται υπερβολικά με έναν μόνο άνθρωπο.
Το γάλα προσαρμόζεται στην ηλικία και στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε ζώου. Την ημέρα, οι ελέφαντες εξερευνούν το πάρκο υπό επίβλεψη, δοκιμάζουν βλάστηση, παίζουν και κάνουν λασπόλουτρα. Οι μεγαλύτερες θηλυκές αναλαμβάνουν συχνά ρόλο καθοδήγησης και φροντίδας των μικρότερων.
Η ανεξαρτησία έρχεται με τον δικό τους ρυθμό
Γύρω στην ηλικία των τριών ετών, οι ελέφαντες μεταφέρονται συνήθως σε μία από τις τρεις μονάδες επανένταξης του οργανισμού. Οι Voi και Ithumba βρίσκονται στο Εθνικό Πάρκο Tsavo East, ενώ η Umani Springs στο δάσος Kibwezi.
Η Umani Springs δημιουργήθηκε το 2014 για να προσφέρει ένα κατάλληλο περιβάλλον σε ιδιαίτερα ευάλωτους ελέφαντες, μεταξύ άλλων ζώα με κινητικές δυσκολίες. Η διαθέσιμη τροφή και το νερό περιορίζουν την ανάγκη για μεγάλες μετακινήσεις.
Στις μονάδες, άγριοι ελέφαντες και παλαιότερα ορφανά που ζουν πλέον ελεύθερα βοηθούν τα νεότερα να προσαρμοστούν. Αρχικά, απομακρύνονται για λίγες ώρες και επιστρέφουν στους χώρους διανυκτέρευσης. Αργότερα, περνούν ολόκληρες ημέρες και νύχτες έξω, μέχρι να γίνουν ανεξάρτητα. Η μετάβαση μπορεί να διαρκέσει αρκετά χρόνια.
Οι ρινόκεροι γνωρίζουν τους άγριους γείτονές τους μέσα από τις οσμές
Για τους ρινόκερους, η επανένταξη ακολουθεί διαφορετική διαδικασία. Οι φροντιστές συνοδεύουν τα μικρά στις περιοχές όπου οι άγριοι ρινόκεροι αφήνουν οσμές, ούρα και σωρούς περιττωμάτων. Με αυτόν τον τρόπο, εξοικειώνονται με την παρουσία τους και αφήνουν τα δικά τους οσφρητικά ίχνη.
Σύμφωνα με τον οργανισμό, όταν ένα μικρό φτάσει περίπου στα τρία έως τέσσερα χρόνια, η πόρτα του χώρου διανυκτέρευσής του μπορεί να παραμένει ανοιχτή τη νύχτα. Έτσι, έχει τη δυνατότητα να εξερευνά και να συναντά άγριους ρινόκερους, διατηρώντας μια γνώριμη βάση στην οποία μπορεί να επιστρέψει.
Η συνολική διαδικασία ανατροφής και επανένταξης ενός ρινόκερου που διασώθηκε ενώ χρειαζόταν ακόμη γάλα μπορεί να διαρκέσει έως οκτώ χρόνια.
Τα μικρά που διασώθηκαν αποκτούν δικές τους οικογένειες
Τα αποτελέσματα της προσπάθειας αποτυπώνονται και στις επόμενες γενιές. Στην επίσημη καταγραφή του, το Sheldrick Wildlife Trust αναφέρει περισσότερα από 94 μικρά ελεφάντων, συμπεριλαμβανομένων απογόνων δεύτερης γενιάς, από ορφανά που ανέθρεψε και επανένταξε στην άγρια φύση.
Πρόκειται για ζώα που ο οργανισμός έχει γνωρίσει και καταγράψει, καθώς μητέρες επιστρέφουν στις μονάδες μαζί με τα μικρά τους. Ανάλογη εξέλιξη καταγράφεται και στους ρινόκερους: η Solio, ένας θηλυκός μαύρος ρινόκερος που επανεντάχθηκε στον άγριο πληθυσμό του Εθνικού Πάρκου του Ναϊρόμπι, έχει αποκτήσει δύο γνωστά μικρά, τον Sultan και τη Savannah.
