Ο Οκτώβριος έχει καθιερωθεί διεθνώς ως μήνας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του μαστού, με έμφαση στον προληπτικό έλεγχο, την έγκαιρη διάγνωση και την υποστήριξη των ασθενών. Η αφετηρία του βρίσκεται σε μια εβδομαδιαία εκστρατεία που ξεκίνησε στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1985.
Η ροζ κορδέλα, που συνδέθηκε με αυτή την κινητοποίηση, έχει τη δική της ιστορία. Περιλαμβάνει την προσωπική πρωτοβουλία μιας γυναίκας, της Charlotte Haley, αλλά και τη διαφωνία της με την εμπορική αξιοποίηση της κορδέλας που μοίραζε.
Πώς καθιερώθηκε ο Οκτώβριος
Σύμφωνα με την Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία, το 1985 ο οργανισμός συμμετείχε στη δημιουργία μιας εβδομαδιαίας εκστρατείας ενημέρωσης για τη σημασία του προσυμπτωματικού ελέγχου και της μαστογραφίας.
Η πρωτοβουλία ξεκίνησε τον Οκτώβριο και σταδιακά εξελίχθηκε σε εκστρατεία διάρκειας ενός μήνα. Όπως αναφέρει το National Breast Cancer Foundation, εξαπλώθηκε διεθνώς, προωθώντας την έγκαιρη ανίχνευση, τη μείωση του στίγματος και την υποστήριξη των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν τη νόσο.
Η διεθνής ονομασία Breast Cancer Awareness Month σημαίνει μήνας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του μαστού. Ο συνηθισμένος όρος “μήνας πρόληψης” περιγράφει μέρος αυτής της προσπάθειας, η οποία περιλαμβάνει επίσης πρόσβαση σε εξετάσεις, ενίσχυση της έρευνας και υπηρεσίες φροντίδας.
Η γυναίκα που έφτιαχνε ροδακινί κορδέλες
Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, η Charlotte Haley άρχισε να φτιάχνει ροδακινί κορδέλες στο χέρι. Η γιαγιά, η αδελφή και η κόρη της είχαν αντιμετωπίσει καρκίνο του μαστού. Η πρωτοβουλία της είχε ένα συγκεκριμένο αίτημα: περισσότερη χρηματοδότηση για την πρόληψη.
Μοίραζε τις κορδέλες δωρεάν μαζί με κάρτες που καλούσαν τους πολίτες να κινητοποιήσουν τους πολιτικούς. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του δημόσιου μέσου WHYY, τις διένειμε έξω από καταστήματα και άφηνε κορδέλες σε ιατρεία. Στην κατασκευή και τη διανομή συμμετείχαν και μέλη της οικογένειάς της.
Η κόρη της, Nancy Haley, περιέγραψε στο WHYY ότι η μητέρα της δεν δεχόταν χρήματα για την προσπάθειά της. Όταν της έστελναν επιταγές, τις επέστρεφε ακυρωμένες, προτρέποντας τους αποστολείς να διαθέσουν τα χρήματα στην έρευνα για τον καρκίνο.
Η πρόταση συνεργασίας και η άρνησή της
Η πρωτοβουλία προσέλκυσε το ενδιαφέρον του περιοδικού SELF και της Estée Lauder. Όπως αναφέρει το National Film Board του Καναδά, οι δύο πλευρές ήθελαν να χρησιμοποιήσουν την κορδέλα της, αλλά η Haley αρνήθηκε επειδή θεωρούσε την πρόταση υπερβολικά εμπορική.
Στη μαρτυρία της προς το WHYY, η Nancy Haley εξήγησε ότι η μητέρα της αντιτάχθηκε σε ένα μοντέλο συμμετοχής εταιρειών που θα απέδιδαν ποσοστό στον σκοπό.
Θεωρούσε ότι αυτό θα μετέτρεπε τον πόνο των ασθενών σε ευκαιρία κέρδους.
Το ίδιο ρεπορτάζ καταγράφει και την πλευρά της Alexandra Penney, τότε επικεφαλής του SELF: επιδίωκε περισσότερη ενημέρωση και χρηματοδότηση της έρευνας, αλλά ήθελε να αξιοποιήσει συνεργασίες με επιχειρήσεις για να το πετύχει.
Η αλλαγή χρώματος και η διάδοση του ροζ
Μετά την άρνηση της Haley, η εκστρατεία προχώρησε χωρίς τη συμμετοχή της. Σύμφωνα με το National Breast Cancer Foundation, το SELF επέλεξε διαφορετικό χρώμα μετά από νομική συμβουλή. Τον Οκτώβριο του 1992, η Estée Lauder διένειμε ροζ κορδέλες μέσω των σημείων πώλησης καλλυντικών της στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Υπάρχει επίσης μια σημαντική προγενέστερη χρήση: η οργάνωση Susan G. Komen είχε ήδη μοιράσει ροζ κορδέλες το 1991 στους συμμετέχοντες του Race for the Cure στη Νέα Υόρκη. Επομένως, η εκστρατεία του 1992 συνέβαλε στη διάδοση του συμβόλου, αλλά δεν ήταν η πρώτη χρήση ροζ κορδέλας για τον καρκίνο του μαστού.
Τι σημαίνει πρόληψη και τι έγκαιρη ανίχνευση
Η πρόληψη περιλαμβάνει ενέργειες που μειώνουν την πιθανότητα εμφάνισης μιας νόσου. Ο προσυμπτωματικός έλεγχος αναζητά αλλοιώσεις πριν εμφανιστούν αναγνωρίσιμα συμπτώματα. Η μαστογραφία δεν εμποδίζει από μόνη της την εμφάνιση καρκίνου, αλλά μπορεί να βοηθήσει στην έγκαιρη ανίχνευσή του.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας διακρίνει δύο πλευρές της έγκαιρης ανίχνευσης: την έγκαιρη διάγνωση, που περιλαμβάνει αναγνώριση συμπτωμάτων και έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση, και τον προσυμπτωματικό έλεγχο με μαστογραφία σε φαινομενικά υγιείς γυναίκες.
Η έγκαιρη ανίχνευση, όταν συνδέεται με κατάλληλη και ολοκληρωμένη θεραπεία, βελτιώνει την αντιμετώπιση της νόσου. Παράλληλα, μια νέα αλλαγή στον μαστό χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση, χωρίς αναμονή μέχρι την επόμενη προγραμματισμένη εξέταση. Η απουσία οικογενειακού ιστορικού δεν αποκλείει την εμφάνιση καρκίνου του μαστού.
Η πρόσβαση στον έλεγχο στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, το πρόγραμμα “Φώφη Γεννηματά”, που εντάσσεται στο “ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ”, οργανώθηκε για να διευκολύνει την πρόσβαση στον προσυμπτωματικό έλεγχο. Το 2024 επεκτάθηκε στις ηλικιακές ομάδες 45 έως 49 και 70 έως 74 ετών, καλύπτοντας συνολικά δικαιούχους ηλικίας 45 έως 74 ετών.
Στην ανακοίνωση της επέκτασης, το Υπουργείο Υγείας περιγράφει δωρεάν ψηφιακή μαστογραφία και, για τις γυναίκες με σχετικά ευρήματα, δωρεάν υπερηχογράφημα και επίσκεψη στον γιατρό. Διευκρινίζει επίσης ότι οι δικαιούχοι χωρίς άυλη συνταγογράφηση μπορούν να απευθύνονται με τον ΑΜΚΑ τους σε συνεργαζόμενο δημόσιο ή ιδιωτικό κέντρο.
Ο Οκτώβριος συγκεντρώνει την προσοχή στην υγεία του μαστού. Η πρακτική αξία της ενημέρωσης βρίσκεται στην πρόσβαση στον κατάλληλο έλεγχο, στην έγκαιρη αξιολόγηση και στην υποστήριξη των ανθρώπων που χρειάζονται φροντίδα.
