Σε ένα σκηνικό με χιόνι και έντονο συμβολισμό, δεκάδες πολιτισμικά αντικείμενα ιθαγενών λαών επέστρεψαν πρόσφατα από το Βατικανό στον Καναδά, ύστερα από σχεδόν έναν αιώνα απουσίας. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν σπάνια αντικείμενα των Ινουίτ, που αποκαλύφθηκαν επίσημα στο Καναδικό Μουσείο Ιστορίας, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό βήμα στη μακρά πορεία της συμφιλίωσης.
Συνολικά 62 αντικείμενα από Πρώτα Έθνη, Ινουίτ και Μετί παρέμειναν για δεκαετίες σε μουσεία και αποθήκες του Βατικανού, αφού είχαν σταλεί εκεί τη δεκαετία του 1920 για μια παγκόσμια έκθεση που οργάνωσε ο Πάπας Πίος ΙΑ΄. Η διαδικασία επιστροφής τους άρχισε να επιταχύνεται μετά την ιστορική επίσκεψη του Πάπα Φραγκίσκου στον Καναδά το 2022.
Το καγιάκ που αφηγείται μια ολόκληρη ιστορία
Ανάμεσα στα αντικείμενα που συγκινούν περισσότερο βρίσκεται ένα καγιάκ των Ινουίτ, κατασκευασμένο στο χέρι από ξύλο που ξέβρασε η θάλασσα, δέρμα φώκιας και τένοντες. Το σκάφος αυτό χρησιμοποιούνταν στο κυνήγι της μπελούγκα και θεωρείται ένα από τα μόλις πέντε παρόμοια καγιάκ που σώζονται σήμερα παγκοσμίως.
Ο Νέιταν Όμπεντ, πρόεδρος του Inuit Tapiriit Kanatami, χαρακτήρισε το καγιάκ «κεντρικό κομμάτι» των προσπαθειών επαναπατρισμού. Όπως εξήγησε, πρόκειται για ένα εργαλείο ζωτικής σημασίας για την επιβίωση μιας οικογένειας και μιας κοινότητας, αλλά και για ένα ζωντανό μάθημα πολιτιστικής γνώσης που μπορεί να οδηγήσει ακόμη και στην αναβίωση της παραδοσιακής τέχνης της κατασκευής καγιάκ.
Νέιταν ΌμπεντΟι τρόποι με τους οποίους συνδεόμαστε με την ιστορία μας είναι συχνά πολύ κυριολεκτικοί, μέσω της αφής και της εμπειρίας
Συμφιλίωση ως ζωντανή διαδικασία
Η στιγμή που οι Ινουίτ άγγιξαν το καγιάκ με γυμνά χέρια, κατά το άνοιγμα της συσκευασίας του, είχε βαθύ συμβολισμό. Για κάποιους επιμελητές μουσείων μπορεί να φάνηκε ασυνήθιστο, όμως για τις κοινότητες των Ινουίτ αποτελεί έναν φυσικό τρόπο σεβασμού της ζωντανής πολιτιστικής τους κληρονομιάς.
Η προέλευση πολλών από τα αντικείμενα δεν είναι ακόμη απολύτως ξεκάθαρη. Θα χρειαστεί χρόνος ώστε πρεσβύτεροι και ειδικοί των ιθαγενών κοινοτήτων να τα μελετήσουν και να αποφασίσουν πού ανήκουν. Μέχρι τότε, το Καναδικό Μουσείο Ιστορίας έχει αναλάβει την ασφαλή φύλαξή τους.
Οι ηγέτες των ιθαγενών λαών τονίζουν ότι η επιστροφή αυτών των αντικειμένων δεν είναι το τέλος, αλλά ένα ακόμη βήμα σε μια μακρά διαδρομή. Η συμφιλίωση, όπως ειπώθηκε, δεν είναι μια μεμονωμένη πράξη, αλλά μια συνεχής προσπάθεια που απαιτεί ταπεινότητα, επιμονή και διάθεση για ουσιαστική ακρόαση.
