Η βαρεμάρα είναι από τις καταστάσεις που συχνά ανησυχούν τους γονείς. Πολλές φορές αντιμετωπίζεται σαν κάτι αρνητικό, σαν ένα κενό που πρέπει άμεσα να γεμίσει με δραστηριότητες, οθόνες ή προγράμματα. Στην πραγματικότητα, όμως, η βαρεμάρα μπορεί να λειτουργήσει ως ένα πολύτιμο πεδίο μάθησης για το παιδί.
Η φαντασία δεν αναπτύσσεται όταν όλα είναι έτοιμα και προκαθορισμένα
Η βαρεμάρα ενεργοποιεί τη φαντασία
Όταν ένα παιδί βαριέται και δεν του προσφέρεται άμεση εξωτερική διέγερση, ο εγκέφαλός του αρχίζει να ψάχνει λύσεις. Από αυτή τη διαδικασία γεννιέται η φαντασία. Ένα αντικείμενο μπορεί να γίνει παιχνίδι, μια σκέψη να μετατραπεί σε ιστορία, ένας άδειος χρόνος να γεμίσει με αυτοσχέδιες ιδέες.
Η φαντασία δεν αναπτύσσεται όταν όλα είναι έτοιμα και προκαθορισμένα. Αναπτύσσεται όταν το παιδί καλείται να δημιουργήσει μόνο του νόημα και δράση.
Μαθαίνει να διαχειρίζεται τον χρόνο του
Η βαρεμάρα φέρνει το παιδί σε επαφή με τον χρόνο. Χωρίς πρόγραμμα και οδηγίες, το παιδί αρχίζει να καταλαβαίνει πώς θέλει να περάσει τη στιγμή του. Αυτή η εμπειρία το βοηθά σταδιακά να οργανώνει μόνο του τον ελεύθερο χρόνο του, χωρίς να εξαρτάται πάντα από κάποιον ενήλικα.
Πρόκειται για μια βασική δεξιότητα ζωής που καλλιεργείται μέσα από την απουσία συνεχούς καθοδήγησης.
Αναπτύσσει εσωτερικά κίνητρα
Όταν κάθε δραστηριότητα προτείνεται ή οργανώνεται από άλλους, το παιδί συνηθίζει να λειτουργεί με εξωτερικά κίνητρα. Η βαρεμάρα, αντίθετα, το ωθεί να αναζητήσει τι το ευχαριστεί πραγματικά.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία, το παιδί μαθαίνει να ακούει τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντά του, να αναγνωρίζει τι του προκαλεί χαρά και τι όχι. Αυτό ενισχύει την αυτογνωσία και την αυτονομία του.
Η βαρεμάρα δεν είναι πάντα ευχάριστη και αυτό ακριβώς είναι μέρος της αξίας της. Το παιδί μαθαίνει ότι δεν χρειάζεται κάθε συναίσθημα να εξαφανίζεται άμεσα. Μαθαίνει να αντέχει μια ήπια δυσφορία χωρίς πανικό ή αποφυγή. Αυτή η ικανότητα βοηθά αργότερα στη διαχείριση πιο σύνθετων συναισθημάτων, όπως η απογοήτευση ή η αναμονή.
Καλλιεργεί τη δημιουργική σκέψη
Σε στιγμές βαρεμάρας, το παιδί αρχίζει να συνδέει ιδέες που δεν θα συνέδεε υπό άλλες συνθήκες. Δημιουργεί, πειραματίζεται, δοκιμάζει. Αυτή η δημιουργική σκέψη δεν περιορίζεται στο παιχνίδι, αλλά μεταφέρεται και σε άλλους τομείς, όπως η επίλυση προβλημάτων και η προσαρμοστικότητα.
Η δημιουργικότητα δεν γεννιέται μόνο από ερεθίσματα, αλλά και από κενά.
Μαθαίνει να είναι μόνο του χωρίς να νιώθει μοναξιά
Η ικανότητα να περνά κανείς χρόνο μόνος του είναι σημαντική για τη συναισθηματική ισορροπία. Μέσα από τη βαρεμάρα, το παιδί μαθαίνει ότι μπορεί να είναι καλά και χωρίς συνεχή παρέα ή απασχόληση.
Αυτό ενισχύει την αυτοπεποίθηση και μειώνει την ανάγκη για διαρκή εξωτερική επιβεβαίωση.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς
Ο ρόλος του γονιού δεν είναι να εξαλείψει τη βαρεμάρα, αλλά να τη σεβαστεί. Δεν χρειάζεται άμεση λύση κάθε φορά που το παιδί λέει «βαριέμαι». Μερικές φορές αρκεί η παρουσία, η ασφάλεια και ο χρόνος. Η βαρεμάρα δεν είναι πρόβλημα προς επίλυση. Είναι χώρος για ανάπτυξη.
Είναι καλό οι γονείς να μη σπεύδουν απεγνωσμένα να «σώσουν» το παιδί από τη βαρεμάρα με εύκολες λύσεις όπως κινητά, τάμπλετ ή τηλεόραση, γιατί έτσι του στερούν την ευκαιρία να στραφεί προς τα μέσα. Όταν η λύση έρχεται άμεσα και απ’ έξω, το παιδί δεν χρειάζεται να σκεφτεί, να φανταστεί ή να αναζητήσει τι το ενδιαφέρει πραγματικά. Σταδιακά μαθαίνει να περιμένει διαρκή ερεθίσματα και δυσκολεύεται να σταθεί μόνο του στον ελεύθερο χρόνο του.
Παράλληλα, οι εύκολες ψηφιακές λύσεις δεν διδάσκουν στο παιδί πώς να διαχειρίζεται τη δυσφορία της βαρεμάρας, αλλά πώς να την αποφεύγει. Η βαρεμάρα, όμως, είναι μια φυσική κατάσταση που βοηθά το παιδί να καλλιεργήσει υπομονή, δημιουργικότητα και αυτονομία. Όταν οι γονείς αντέχουν να μην παρέμβουν αμέσως, δείχνουν εμπιστοσύνη στις δυνατότητες του παιδιού και του δίνουν χώρο να αναπτύξει δεξιότητες που θα του φανούν πολύτιμες σε όλη του τη ζωή.
Όταν δούμε τη βαρεμάρα όχι ως έλλειψη αλλά ως ευκαιρία, αλλάζει και ο τρόπος που στεκόμαστε δίπλα στο παιδί. Του δίνουμε χώρο να ανακαλύψει τον εαυτό του, να δημιουργήσει και να μάθει με τον δικό του ρυθμό.
Και αυτό είναι ένα από τα πιο ουσιαστικά δώρα της παιδικής ηλικίας.