Το «Saronicos Project» σηματοδοτεί μια νέα, δυναμική αρχή για τη θαλάσσια έρευνα στον ελλαδικό χώρο, φέρνοντας στο φως τον ανεξερεύνητο πλούτο του Σαρωνικού Κόλπου. Πρόκειται για ένα φιλόδοξο και πλήρως χρηματοδοτούμενο πρόγραμμα του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης, με στόχο την αποκρυπτογράφηση του βυθού γύρω από τα Μέθανα και τη συλλογή πολύτιμων επιστημονικών δεδομένων που θα ενισχύσουν ουσιαστικά την προστασία και αποκατάσταση της περιοχής.
Για πρώτη φορά υλοποιείται ταυτόχρονη ερευνητική δράση σε δύο επίπεδα, καλύπτοντας μια τεράστια έκταση περίπου 400 τετραγωνικών χιλιομέτρων βυθομετρίας. Η πρωτοβουλία αυτή φιλοδοξεί να δημιουργήσει μια στέρεη επιστημονική βάση για ένα πιο βιώσιμο μέλλον στον Σαρωνικό.
Saronicos Project και θαλάσσια έρευνα με επίκεντρο τη βιοποικιλότητα
Με προϋπολογισμό 1,5 εκατομμυρίου ευρώ και ορίζοντα υλοποίησης πέντε ετών, το πρόγραμμα αποτελεί στρατηγική δέσμευση του Ιδρύματος Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης. Περισσότεροι από δέκα φορείς από τον ακαδημαϊκό, δημόσιο και ιδιωτικό τομέα ενώνουν τις δυνάμεις τους, αποδεικνύοντας πως η συνεργασία μπορεί να οδηγήσει σε μετρήσιμα περιβαλλοντικά αποτελέσματα.
Η πρώτη δεκαήμερη αποστολή ξεκίνησε στις 2 Φεβρουαρίου 2026 από τα Μέθανα, με τη σύμπραξη του πλοίου «Τυφώνας», του Oceanus Lab του Πανεπιστημίου Πατρών και του ερευνητικού σκάφους Ω/Κ «ΑΙΓΑΙΟ» του ΕΛΚΕΘΕ. Η κοινή επιχειρησιακή και ερευνητική δράση ανέδειξε ένα νέο μοντέλο συνεργασίας, όπου η επιστήμη, η ιδιωτική χρηματοδότηση και οι δημόσιες υποδομές λειτουργούν συμπληρωματικά.
Το σύγχρονο πλοίο «Τυφώνας», εξοπλισμένο με τηλεχειριζόμενο υποβρύχιο όχημα, πραγματοποίησε έρευνες στα οικοσυστήματα του πυθμένα κοντά στο ηφαίστειο των Μεθάνων. Η αποστολή επικεντρώθηκε στο υποθαλάσσιο ηφαιστειακό πεδίο του Παυσανία και σε επιλεγμένους ηφαιστειακούς κώνους, σε βάθη 65 έως 180 μέτρων, καταγράφοντας εντυπωσιακές ηφαιστειακές δομές και βενθικά οικοσυστήματα υψηλής βιοποικιλότητας.
Ιδιαίτερη σημασία είχαν τα οικοσυστήματα προτεραιότητας, όπως τα ενασβεστωμένα ροδοφύκη, ενώ η συλλογή βίντεο πολύ υψηλής ανάλυσης επιτρέπει την ακριβή ταξινόμηση των θαλάσσιων οργανισμών και τη δημιουργία μιας πολύτιμης βάσης δεδομένων για μελλοντικές συγκρίσεις.
Γιώργος ΠαπαθεοδώρουΗ πρώτη αυτή ερευνητική αποστολή στον Σαρωνικό κόλπο οδήγησε στην αποτύπωση εντυπωσιακών οικοσυστημάτων που έχουν αναπτυχθεί σε σκληρά υποστρώματα πυθμένα, συγκροτώντας μια πολύτιμη επιστημονική βάση δεδομένων. Ήταν πράγματι μια εξαιρετική αρχή.
Παράλληλα, το Ω/Κ «ΑΙΓΑΙΟ» μελέτησε τις βαθιές λεκάνες του κόλπου, περιοχές όπου συσσωρεύεται διαχρονικά το ανθρώπινο αποτύπωμα. Χαρτογραφήθηκαν 350 έως 400 τετραγωνικά χιλιόμετρα, αποκαλύπτοντας άγνωστο έως σήμερα υποθαλάσσιο ανάγλυφο, παλαιο-λίμνες, παλαιο-ακτογραμμές, κατολισθήσεις και ενεργά ρήγματα.
Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν σημαντικά τη γνώση μας για τον Σαρωνικό και δημιουργούν τις βάσεις για στοχευμένες πολιτικές προστασίας και αποκατάστασης, μετατρέποντας τη γνώση σε πράξη.
Ένας εμβληματικός κόλπος με προκλήσεις και προοπτική
Ο Σαρωνικός Κόλπος, με βαθιά ιστορική και πολιτιστική σημασία, αποτελεί ταυτόχρονα έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους κόλπους της χώρας. Γειτνιάζει με την Αθήνα και το μεγαλύτερο λιμάνι της Ελλάδας, ενώ στηρίζει την αλιεία, τις υδατοκαλλιέργειες και τον τουρισμό. Φιλοξενεί πολύτιμα οικοσυστήματα, όπως τα λιβάδια Ποσειδωνίας και τις τραγάνες, που αποτελούν ενδιαιτήματα προτεραιότητας για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες έχει δεχθεί έντονες πιέσεις από ανθρώπινες δραστηριότητες, με αποτέλεσμα την υποβάθμιση οικοσυστημάτων, τον ευτροφισμό και τη μείωση του οξυγόνου στα νερά. Το Saronicos Project έρχεται να καλύψει το κενό μιας ολοκληρωμένης, επιστημονικά τεκμηριωμένης «ακτινογράφησης» της περιοχής και να ανοίξει τον δρόμο για εφαρμόσιμες λύσεις.
Πέρα από την έρευνα, η μόνιμη ομάδα του «Τυφώνας» προχώρησε σε καθαρισμούς απρόσιτων ακτών και σε εκπαιδευτικά προγράμματα για περισσότερους από 150 μαθητές και μαθήτριες, καλλιεργώντας μια νέα κουλτούρα περιβαλλοντικής ευθύνης. Γιατί η προστασία της θάλασσας δεν είναι μόνο επιστημονικό στοίχημα, αλλά και συλλογική υπόθεση.
