Υπάρχουν ιστορίες που ανατρέπουν το κλασικό σενάριο του επιτυχημένου επιχειρηματία που χτίζει μια εταιρεία για να την πουλήσει ακριβά και να αποσυρθεί πλούσιος. Ο Έντι Σμιθ Τζούνιορ είναι μια τέτοια περίπτωση. Στα 83 του χρόνια, αρνήθηκε προσφορές άνω των 400 εκατομμυρίων δολαρίων για την Grady-White Boats, την εταιρεία σκαφών που έχτισε από το μηδέν, και επέλεξε αντ’ αυτού να τη δωρίσει.
Ένας επιχειρηματίας δωρίζει την εταιρεία του σε φιλανθρωπία μετά από 58 χρόνια σκληρής δουλειάς
Η ιστορία του Σμιθ ξεκινά το 1968, όταν σε ηλικία μόλις 26 ετών αγόρασε μια σχεδόν χρεοκοπημένη εταιρεία σκαφών στο Γκρίνβιλ της Βόρειας Καρολίνας. Δανείστηκε ένα μικρό ποσό, αφού δεν υπήρχε και πολλά να αγοράσει, και ξεκίνησε μια πορεία που θα κρατούσε σχεδόν έξι δεκαετίες.
Τα πρώτα χρόνια ήταν σκληρά. Ο Σμιθ δούλευε 80 έως 100 ώρες την εβδομάδα για να κρατήσει την επιχείρηση στη ζωή. Ήταν μέλος τριών γκολφ κλαμπ όταν ανέλαβε την εταιρεία, όμως δεν ξαναέπαιξε γκολφ για δεκαετίες. Η επιμονή του απέδωσε: η Grady-White Boats εξελίχθηκε σε μια από τις πιο αναγνωρισμένες εταιρείες κατασκευής σκαφών ψαρέματος αναψυχής στις ΗΠΑ, με έσοδα εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων ετησίως.
Γιατί αρνήθηκε τα 400 εκατομμύρια δολάρια
Τα τελευταία δύο χρόνια, ο Σμιθ είχε στα χέρια του προσφορές που ξεπερνούσαν τα 400 εκατομμύρια δολάρια. Θα μπορούσε εύκολα να πουλήσει και να απολαύσει μια πολυτελή σύνταξη. Επέλεξε όμως να μην το κάνει, εξηγώντας πως δεν είχε καμία εμπιστοσύνη ότι ένας νέος ιδιοκτήτης θα διατηρούσε την κουλτούρα που είχε χτίσει για τους εργαζομένους του.
Έντι Σμιθ ΤζούνιορΕίμαι πραγματικά ευτυχισμένος εδώ στην ανατολική Βόρεια Καρολίνα. Αυτή η εταιρεία είχε ψυχή και δεν ήθελα να τη χάσω.
Αντί λοιπόν να πουλήσει, μεταβίβασε την κυριότητα σε μια ασυνήθιστη δομή. Οι μετοχές με δικαίωμα ψήφου πέρασαν σε ένα νεοσύστατο καταπίστευμα σκοπού, ενώ οι μετοχές χωρίς δικαίωμα ψήφου μεταβιβάστηκαν σε μη κερδοσκοπικό οργανισμό. Και τα δύο θα διοικούνται από ανεξάρτητα συμβούλια, χωρίς τη δική του συμμετοχή.
Τα κέρδη πηγαίνουν πλέον σε φιλανθρωπικούς σκοπούς
Χάρη σε αυτή τη δομή, τα μελλοντικά κέρδη της εταιρείας δεν θα πηγαίνουν σε ιδιώτες μετόχους, αλλά θα διανέμονται σε φιλανθρωπικές δράσεις. Ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός αναμένεται να στηρίζει ετησίως με δεκάδες εκατομμύρια δολάρια σκοπούς που σχετίζονται με:
- Προστασία του περιβάλλοντος
- Υγεία
- Εκπαίδευση
- Δράσεις κοινότητας
Ο ίδιος ο Σμιθ παραιτήθηκε από κάθε προσωπική αξίωση σε τυχόν μελλοντικά κέρδη πώλησης, αλλά και από φορολογικά οφέλη που θα είχε αν είχε επιλέξει μια κλασική δωρεά μετοχών. Αντίθετα, αναμένεται να πληρώσει ο ίδιος έναν πολυεκατομμυριακό φόρο για τη μεταβίβαση.
Στην καθημερινότητα της εταιρείας ελάχιστα αλλάζουν. Ο Κρις Κάρολ, με 50 χρόνια προϋπηρεσίας στην Grady-White, παραμένει διευθύνων σύμβουλος, ενώ ο Σμιθ αναλαμβάνει έναν πιο συμβολικό ρόλο ως επίτιμος CEO, λειτουργώντας ως σύμβουλος και πρεσβευτής της μάρκας.
Μια απόφαση που σφραγίστηκε από προσωπικές απώλειες
Ο Σμιθ είχε σχεδιάσει αρχικά να αφήσει την εταιρεία στον μοναδικό γιο του, Κρις. Ο γιος του όμως πέθανε το 2021, έναν χρόνο μετά τον θάνατο της συζύγου του, γεγονός που τον άφησε χωρίς τις δύο πιο συνηθισμένες επιλογές εξόδου για έναν επιχειρηματία, την πώληση ή τη μεταβίβαση στα παιδιά.
Την έμπνευση για τη νέα δομή την βρήκε στον Ιβόν Σουϊνάρ, ιδρυτή της Patagonia, ο οποίος είχε ακολουθήσει παρόμοιο μονοπάτι μεταβιβάζοντας την εταιρεία του σε καταπίστευμα σκοπού. Ο Σμιθ, αφού πέρασε 58 χρόνια χτίζοντας μια επιχείρηση με ψυχή, επέλεξε να διασφαλίσει πως αυτή η ψυχή θα συνεχίσει να προσφέρει, ακόμα και όταν ο ίδιος δεν θα βρίσκεται πια εκεί.
