NASA: Η Κύπρος από το διάστημα, το νησί που γεννήθηκε από τον βυθό του ωκεανού

Η Κύπρος ήταν η “Εικόνα της Ημέρας” της NASA στις 5 Νοεμβρίου. Το Earth Observatory της αμερικανικής διαστημικής υπηρεσίας δημοσίευσε λήψη του δορυφόρου Landsat 8 από τη χερσόνησο του Ακρωτηρίου και το δυτικό μισό του νησιού, μαζί με την ιστορία του πώς η Κύπρος αναδύθηκε από τον βυθό της θάλασσας.

Η φωτογραφία τραβήχτηκε στις 10 Οκτωβρίου 2026 με το όργανο OLI του Landsat 8. Δείχνει την Αλυκή του Ακρωτηρίου να έχει αρχίσει να γεμίζει με τις πρώτες φθινοπωρινές βροχές, και πιο βόρεια τα σκούρα πετρώματα της οροσειράς του Τροόδους. Το κείμενο υπογράφει ο Adam Voiland και τις εικόνες επεξεργάστηκε η Michala Garrison, με δεδομένα της Γεωλογικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ.

Ένα νησί από ωκεάνιο φλοιό ηλικίας 90 εκατομμυρίων ετών

Σύμφωνα με τη NASA, η Κύπρος άρχισε να σχηματίζεται πριν από περίπου 90 εκατομμύρια χρόνια, στο Ύστερο Κρητιδικό. Λιωμένο πέτρωμα ανέβηκε από τον βυθό, ψύχθηκε και έφτιαξε νέο ωκεάνιο φλοιό. Οι τεκτονικές δυνάμεις σήκωσαν αργότερα τμήματα αυτού του φλοιού, που αναδύθηκαν ως ένα τραχύ νησί από οφιόλιθο, ένα πράσινο, στικτό πέτρωμα που λέγεται ότι θυμίζει δέρμα φιδιού. Τα υπολείμματα αυτού του πρώτου νησιού είναι σήμερα τα σκούρα πετρώματα του Τροόδους.

Στο Μειόκαινο, γύρω από το νησί συσσωρεύτηκαν θαλάσσια ιζήματα, κιμωλία, ασβεστόλιθος και μάργα. Με νέα ανύψωση έγιναν ένα δεύτερο, μικρότερο νησί νοτιότερα. Τα ιζήματα των ποταμών γέμισαν σταδιακά το κανάλι ανάμεσα στα δύο νησιά και σχημάτισαν δύο αμμώδεις λωρίδες ξηράς που τα ένωσαν. Έτσι δημιουργήθηκε η χερσόνησος του Ακρωτηρίου, το νοτιότερο σημείο της Κύπρου. Η δυτική λωρίδα, από τις άμμους και τα χαλίκια του ποταμού Κούρη, σχηματίστηκε πριν από περίπου 50.000 χρόνια. Η ανατολική, σύμφωνα με τους γεωλόγους, απέκοψε τη Μεσόγειο μόλις μέσα στα τελευταία 2.000 χρόνια.

Η αλυκή, τα φλαμίνγκο και το ακρωτήρι των γατών

Η Αλυκή του Ακρωτηρίου, ανάμεσα στις δύο λωρίδες, ήταν κάποτε κόλπος της Μεσογείου. Γεμίζει συνήθως το φθινόπωρο και τον χειμώνα και στεγνώνει το καλοκαίρι. Τον χειμώνα φιλοξενούσε κατά μέσο όρο περίπου 4.000 φλαμίνγκο, αν και η NASA σημειώνει ότι οι αριθμοί έχουν πέσει πολύ τα τελευταία χρόνια. Τα πουλιά τρέφονται με μικροσκοπικές γαρίδες της λίμνης, που περιέχουν καροτενοειδή, τις χρωστικές που τους δίνουν το ροζ χρώμα.

Στην αρχαιότητα η Κύπρος λεγόταν και Οφιούσα, η “γη των φιδιών”, πιθανότατα εξαιτίας των πολλών οχιών της. Κατά την παράδοση, τον 4ο αιώνα η Αγία Ελένη, μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, έστειλε πλοία με γάτες από την Αίγυπτο για να περιορίσουν τα φίδια. Οι πρώτες αφέθηκαν στο νοτιοανατολικό άκρο της χερσονήσου, που ονομάζεται ακόμη Ακρωτήρι Γάτα. Εκεί βρίσκεται η Μονή του Αγίου Νικολάου των Γατών, όπου λίγες μοναχές φροντίζουν σήμερα εκατοντάδες γάτες. Η NASA αναφέρει ότι στην Κύπρο ζουν πλέον πάνω από ένα εκατομμύριο γάτες, περίπου μία για κάθε κάτοικο. Πιο ανατολικά, στην ύπαιθρο της Λάρνακας, ήρθαν πρόσφατα στο φως ένα βυζαντινό εργαστήριο πηλού και ένα νεκροταφείο χιλίων ετών.