Καθώς οι μέρες γίνονται πιο μικρές και το φως περιορίζεται, πολλοί άνθρωποι νιώθουν μια ιδιαίτερη μελαγχολία που σχετίζεται με την εποχή. Η εποχική συναισθηματική διαταραχή (Seasonal Affective Disorder, ή SAD) είναι μια μορφή κατάθλιψης που εμφανίζεται το φθινόπωρο και τον χειμώνα και υποχωρεί την άνοιξη.
Τι είναι η SAD και πώς εμφανίζεται
Η εποχική αυτή διαταραχή προκαλεί ψυχοσωματικά συμπτώματα όπως άγχος, θλίψη και φόβο, τα οποία βιώνουν οι ευάλωτοι σε αυτήν άνθρωποι. Για την Germaine Pataki, κάτοικο Καναδά που ζει με SAD, η εμπειρία περιλαμβάνει «αίσθημα πανικού, άγχους και τρόμου, όλα μαζί».
Η Germaine Pataki είναι μια Καναδή, η οποία ζει με εποχική συναισθηματική διαταραχή (SAD), ή όπως είναι γνωστή, χειμωνιάτικη κατάθλιψη. Η Pataki μοιράζεται την προσωπική της εμπειρία από την πάθηση, περιγράφοντας το αίσθημα που βιώνει ως «αίσθημα πανικού, φόβου, άγχους και τρόμου, όλα μαζί». Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει κάθε χρόνο μόλις οι μέρες αρχίζουν να μικραίνουν είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα των ψυχοσωματικών συμπτωμάτων που συνδέονται με την SAD, αναδεικνύοντας πώς η αλλαγή της εποχής μπορεί να επηρεάσει βαθιά την ψυχική ευεξία.
Σύμφωνα με στοιχεία του ABC, εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως εκδηλώνουν καταθλιπτικά επεισόδια που συνδέονται άμεσα με την αλλαγή της εποχής, ειδικά όταν επιστρέφουμε στη χειμερινή ώρα. Η Ελλάδα γύρισε το ρολόι πίσω στις 27 Οκτωβρίου, γεγονός που πυροδότησε συμπτώματα χειμωνιάτικης κατάθλιψης σε ορισμένους ανθρώπους.
Η ιστορία της εποχικής συναισθηματικής διαταραχής (SAD)
Ο όρος SAD διατυπώθηκε για πρώτη φορά το 1984 από τον Δρ. Norman Rosenthal, ερευνητή στο Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας στο Μέριλαντ. Όπως λέει ο ίδιος, «το ακρωνύμιο [SAD] έχει παραμείνει, καθώς είναι εύκολο να το θυμάται κανείς».
Οι ειδικοί έχουν εντοπίσει επίσης και μια πιο ήπια μορφή της διαταραχής με λιγότερο έντονα συμπτώματα. Υπάρχει ακόμη και μια μορφή καλοκαιρινής κατάθλιψης, παρόλο που αυτή είναι λιγότερο συχνή και λιγότερο μελετημένη.
Η επίδραση του φωτός και η σημασία του μπλε φωτός
Οι επιστήμονες μελετούν πώς τα μάτια μας αντιδρούν στο μπλε φως του ηλιακού φάσματος, που παίζει σημαντικό ρόλο στη διάθεση και την πνευματική εγρήγορση. Σύμφωνα με έρευνες, όταν τα κύτταρα των ματιών απορροφούν το μπλε φως, ενεργοποιούνται τα κέντρα εγρήγορσης του εγκεφάλου, κάτι που βοηθά να νιώθουμε πιο ενεργοί και χαρούμενοι.
Η ερευνήτρια Katherine Rokline από το Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ παρατήρησε ότι τα άτομα με SAD παρουσιάζουν μειωμένη ευαισθησία στο μπλε φως, ιδιαίτερα τον χειμώνα. Αυτή η έλλειψη ευαισθησίας μπορεί να εξηγεί γιατί κάποιοι άνθρωποι νιώθουν περισσότερο πεσμένοι ψυχολογικά όταν η μέρα μικραίνει.