Ένας καφές που τον πίνεις ζεστό και χωρίς βιασύνη, ένα μήνυμα από έναν φίλο που δεν το περίμενες, το φως του απογεύματος πάνω στη θάλασσα ή στον τοίχο απέναντι: οι περισσότερες καλές στιγμές της μέρας μας είναι μικρές, και ακριβώς γι’ αυτό τις προσπερνάμε. Το μυαλό μας είναι φτιαγμένο να προσέχει πρώτα ό,τι πήγε στραβά, χάρη σε έναν παλιό μηχανισμό προστασίας που μας χρησιμεύει πολύ όταν κινδυνεύουμε, αλλά πολύ λιγότερο όταν θέλουμε απλώς να χαρούμε μια συνηθισμένη Τρίτη.
Τα καλά νέα είναι ότι η προσοχή εκπαιδεύεται. Όπως μάθαμε να προσέχουμε τους κινδύνους, μπορούμε να μάθουμε να προσέχουμε και όσα μας κάνουν καλό, και γι’ αυτό δεν χρειάζονται μεγάλες αλλαγές αλλά μικρές συνήθειες που επαναλαμβάνονται. Ακολουθούν πέντε από αυτές, απλές και σύντομες, που χωρούν σε κάθε μέρα, όσο γεμάτη κι αν είναι.
1. Τρία καλά πράγματα πριν κοιμηθείς
Κάθε βράδυ, πριν σβήσεις το φως, γράψε τρία πράγματα που πήγαν καλά μέσα στη μέρα και, δίπλα στο καθένα, γιατί συνέβη. Μπορεί να είναι κάτι μεγάλο ή κάτι πολύ μικρό: “η συνάδελφος με βοήθησε με τον φάκελο”, “γελάσαμε όλοι μαζί στο τραπέζι”, “βγήκε ο ήλιος μετά από τρεις μέρες”. Σε μια μελέτη όπου οι συμμετέχοντες έκαναν αυτή την άσκηση για μία εβδομάδα, η διάθεσή τους βελτιώθηκε και η διαφορά φαινόταν ακόμη και έξι μήνες αργότερα (Seligman κ.ά., 2005)2. Το μυστικό δεν βρίσκεται στη λίστα καθαυτή, αλλά στο ότι μέσα στη μέρα το μυαλό αρχίζει να ψάχνει τι θα γράψει το βράδυ.
2. Ζουμ σε μια μικρή λεπτομέρεια
Διάλεξε μία στιγμή της μέρας και ζήσε τη λίγο πιο αργά: τη μυρωδιά του φρέσκου ψωμιού, την πρώτη γουλιά του καφέ, το χέρι ενός ανθρώπου που αγαπάς. Σταμάτα για λίγα δευτερόλεπτα και πρόσεξέ τη με όλες σου τις αισθήσεις, σαν να έκανες ζουμ με την κάμερα του κινητού. Οι ωραίες στιγμές δεν κρατούν περισσότερο επειδή τις προσέχουμε, μένουν όμως περισσότερο μέσα μας.
3. Λίγος χρόνος στη φύση
Μια μεγάλη έρευνα με σχεδόν 20.000 ανθρώπους στην Αγγλία έδειξε ότι όσοι περνούσαν τουλάχιστον δύο ώρες την εβδομάδα στη φύση, σε πάρκα, σε παραλίες ή στην εξοχή, ανέφεραν πιο συχνά καλή υγεία και ευεξία από όσους δεν περνούσαν καθόλου χρόνο εκεί, και δεν είχε σημασία αν οι δύο ώρες ήταν μία μεγάλη βόλτα ή πολλές μικρότερες (White κ.ά., 2019)3. Μια βόλτα στην παραλία, μισή ώρα στο πάρκο της γειτονιάς ή ακόμα και ένας καφές στο μπαλκόνι με θέα στα δέντρα μετράνε όλα.
4. Μια μικρή καλοσύνη
Μπορεί να είναι ένα μήνυμα που λέει “σε σκέφτηκα”, η θέση σου στο λεωφορείο ή ένα γλυκό για τη γειτόνισσα. Μια ανασκόπηση πολλών μελετών έδειξε ότι οι πράξεις καλοσύνης δεν κάνουν καλό μόνο σε όποιον τις δέχεται, αλλά φέρνουν ένα μικρό, υπαρκτό όφελος και στην ευεξία εκείνου που τις κάνει (Curry κ.ά., 2018)1.
Η καλοσύνη μοιάζει έτσι με ένα δώρο που το ανοίγουν δύο άνθρωποι μαζί.
5. Δώσε στον εαυτό σου άδεια να χαρεί
Πολλοί άνθρωποι, μόλις νιώσουν χαρά, βιάζονται να τη “μαζέψουν”: “μην το λες δυνατά, θα το ματιάσεις”, “κάτι θα στραβώσει τώρα”. Την επόμενη φορά που θα το πιάσεις αυτό στον εαυτό σου, πάρε μια ανάσα και άφησε τη χαρά να μείνει λίγο ακόμα. Δεν χρειάζεται να την κερδίσεις ούτε να τη δικαιολογήσεις, γιατί κι αυτή είναι μια δεξιότητα που, όπως κάθε δεξιότητα, θέλει εξάσκηση.
Όταν η χαρά γίνεται συνήθεια
Καμία από αυτές τις συνήθειες δεν κάνει θαύματα από τη μια μέρα στην άλλη, και δεν χρειάζεται να τις κάνεις όλες. Διάλεξε μία, δοκίμασέ τη για δύο εβδομάδες και δες τι αλλάζει, αν κάποια μέρα την ξεχάσεις, δεν πειράζει, την ξαναπιάνεις την επόμενη.
Στην ψυχοθεραπεία δεν δουλεύουμε μόνο με όσα πονάνε, αλλά και με όσα μας δίνουν δύναμη: τις σχέσεις μας, τις μικρές μας νίκες, τις στιγμές που νιώθουμε ότι είμαστε ο εαυτός μας. Η καλή διάθεση δεν είναι απλώς η απουσία του κακού, είναι κάτι που μπορούμε να καλλιεργούμε μέρα με τη μέρα, όπως ένα μικρό φυτό στο μπαλκόνι.
