Στο Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή στην Κηφισιά παρουσιάζεται από τις 18 Νοεμβρίου η έκθεση “Άνθρωποι και Ζώα: μια πανάρχαια σχέση“, με περισσότερα από 130 αρχαιολογικά αντικείμενα από τη συλλογή του Μουσείου Παύλου και Αλεξάνδρας Κανελλοπούλου. Τα αρχαία εκτίθενται δίπλα στα εκθέματα της μόνιμης ζωολογικής συλλογής και η έκθεση διαρκεί έως τις 30 Απριλίου 2027.

Σύμφωνα με το δελτίο τύπου των δύο μουσείων, είναι η πρώτη φορά που ένα μουσείο φυσικής ιστορίας και ένα αρχαιολογικό μουσείο συνεργάζονται για τη σχέση ανθρώπου και ζώων. Η είσοδος στην έκθεση περιλαμβάνεται στο γενικό εισιτήριο του μουσείου: 12 ευρώ το κανονικό, 7 ευρώ το μειωμένο.

Τα αρχαία καλύπτουν την περίοδο από την Εποχή του Χαλκού έως το τέλος της ρωμαϊκής εποχής

Τα αντικείμενα προέρχονται κυρίως από την Ελλάδα, με ορισμένα παραδείγματα από άλλες περιοχές. Μαζί τους παρουσιάζονται σύγχρονα ζωολογικά κατάλοιπα από τη συγκριτική συλλογή του Εργαστηρίου Αρχαιολογικών Επιστημών M.H. Wiener της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα, για να φανεί πώς μελετάται σήμερα η σχέση ανθρώπων και ζώων στην αρχαιότητα.

Η έκθεση ξεκινά από ερωτήματα όπως πότε εξημερώθηκε ο σκύλος, αν υπήρχαν λιοντάρια και πάνθηρες στην Ελλάδα και τι πίστευε ο Αριστοτέλης για τα χταπόδια. Την επιμέλεια έχουν ο διευθυντής του Μουσείου Κανελλοπούλου Νίκος Παπαδημητρίου και ο Δημήτρης Παλαιοθόδωρος, καθηγητής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Η έκθεση αποπνέει τη χαρά και την φρεσκάδα μιας απρόσμενης συνεργασίας. Αρχαιολόγοι, βιολόγοι και ζωο-αρχαιολόγοι μελέτησαν από κοινού τη σχέση μας με τα ζώα στη διάρκεια του χρόνου. Έμαθαν πολλά από αυτόν το διάλογο και έφτιαξαν μια έκθεση που είναι πρωτότυπη και πολύ διασκεδαστική.
Νίκος Παπαδημητρίου, Διευθυντής του Μουσείου Κανελλοπούλου

Το Μουσείο Κανελλοπούλου βρίσκεται στην Πλάκα και φέτος κλείνει 50 χρόνια λειτουργίας. Φιλοξενεί περισσότερα από 6.500 έργα, από την προϊστορική εποχή έως τους νεότερους χρόνους, και εκεί είχε παρουσιαστεί και ο πίνακας “Προμηθεύς Λυόμενος” του Carl Bloch.

Η μία από τις δύο ενότητες βρίσκεται μέσα στις ζωολογικές αίθουσες

Η εισαγωγική ενότητα απλώνεται σε τρεις αίθουσες της πρώην βοτανικής συλλογής του μουσείου και οργανώνεται σε πέντε θεματικές:

  • πώς μελετάται η σχέση: γραπτές πηγές, απεικονίσεις, αρχαιολογικά και ζωολογικά κατάλοιπα
  • η καθημερινή αλληλεπίδραση: οικονομία, ζώα που δούλευαν δίπλα στον άνθρωπο, ζώα και παιδιά
  • τα ζώα ως σύμβολα θεών, πόλεων, δύναμης, εξουσίας και ομορφιάς
  • τα ζώα στη θρησκεία
  • τα ζώα στον μύθο

Η δεύτερη, διαδραστική ενότητα βρίσκεται στις αίθουσες της μόνιμης ζωολογικής έκθεσης. Εκεί μικρές προθήκες με αρχαία στέκονται δίπλα στα αντίστοιχα ζώα, ώστε ο επισκέπτης να συγκρίνει την αρχαία απεικόνιση με το πραγματικό ζώο. Η έκθεση έχει επίσης ψηφιακές εφαρμογές, ηχητικά στοιχεία και κινούμενες προβολές.

Από τον Φάλανθο πάνω στο δελφίνι ως το σπιτόφιδο ενός χρυσού βραχιολιού

Ανάμεσα στα αντικείμενα που παρουσιάζει το μουσείο είναι ένα ασημένιο δίδραχμο του Τάραντα με τον ήρωα Φάλανθο πάνω σε δελφίνι (281-272 π.Χ.), ένας αττικός χους, μικρή κανάτα για κρασί, με παιδί που παίζει με ελαφάκι (τέλη 5ου αιώνα π.Χ.), και ένα βοιωτικό αλογάκι με ρόδες και πολεμιστή αναβάτη του 7ου-6ου αιώνα π.Χ., που ίσως ήταν παιχνίδι. Υπάρχουν ακόμη ένα πέτρινο βαρίδι από τη Μεσοποταμία σε σχήμα βατράχου, της 2ης χιλιετίας π.Χ., και βοιωτικά πήλινα ειδώλια του 6ου αιώνα π.Χ., ανάμεσά τους ένας σκύλος που κουβαλά το κουτάβι του.

Ένα χρυσό βραχιόλι σε σχήμα φιδιού του 3ου-2ου αιώνα π.Χ. απεικονίζει σπιτόφιδο, σύμφωνα με τη ζωολόγο και υπεύθυνη Συλλογών του μουσείου Μαρία Δημάκη: ένα φίδι που έτρωγε τα ποντίκια. Στο ίδιο ρεπορτάζ αναφέρονται ο αμφορέας του 540-530 π.Χ. με τον Οδυσσέα να δραπετεύει από τη σπηλιά του Πολύφημου κάτω από ένα πρόβατο, ένα μικροσκοπικό νόμισμα της Κω με καβούρι, οι χελώνες στα νομίσματα της Αίγινας και το αθηναϊκό τετράδραχμο με την κουκουβάγια, της οποίας τη φωνή ακούει ο επισκέπτης πατώντας ένα κουμπί.

Για τα λιοντάρια, ο Ηρόδοτος αναφέρει λιοντάρια ανάμεσα στον Νέστο και τον Έβρο και ότι έχουν βρεθεί οστά λιονταριών. Η έκθεση δεν δίνει οριστική απάντηση και στο τέλος ο επισκέπτης μπορεί να ψηφίσει ο ίδιος.

Ξεναγήσεις, εργαστήρια και δράσεις για άτομα με προβλήματα όρασης και ακοής

Γύρω από την έκθεση το μουσείο οργανώνει εκπαιδευτικά προγράμματα για σχολεία, δράσεις για γονείς και παιδιά, εργαστήρια για παιδιά 6-9 ετών και συμπεριληπτικά εργαστήρια για άτομα με προβλήματα όρασης και ακοής. Οι πρώτες ξεναγήσεις για ενήλικες και παιδιά από 12 ετών διαρκούν μία ώρα και κοστίζουν όσο το γενικό εισιτήριο, που καλύπτει και την είσοδο στις υπόλοιπες εκθέσεις:

  • Κυριακή 22 Νοεμβρίου, 12:00: συμπεριληπτική ξενάγηση από τους επιμελητές, με διερμηνεία στην ελληνική νοηματική γλώσσα
  • Σάββατο 28 Νοεμβρίου, Κυριακή 6 και Κυριακή 13 Δεκεμβρίου, 12:00 και 13:00: ξεναγήσεις του Μουσείου Κανελλοπούλου στα ελληνικά ή στα αγγλικά
  • Σάββατο 19 Δεκεμβρίου, 12:00: δεύτερη συμπεριληπτική ξενάγηση των επιμελητών

Οι θέσεις για τις ξεναγήσεις κλείνονται με ηλεκτρονική αγορά εισιτηρίου στον ιστότοπο του μουσείου και πληροφορίες δίνονται στο 210 8015870. Το μουσείο, στην οδό Όθωνος 100, είναι ανοιχτό Δευτέρα έως Παρασκευή 09:00-16:00 και Σάββατο-Κυριακή 10:00-15:00. Η έκθεση θα συνοδεύεται από ειδική έκδοση με εισαγωγικά κείμενα και κατάλογο των εκθεμάτων.